Utrecht Religie Forum

Blogs en video’s

Heerser of rentmeester van het Antropoceen?

We leven in een nieuwe tijd! En dat is met grote problemen verbonden… Sinds het begin van deze eeuw wordt het geologische tijdperk waarin we leven vaak het Antropoceen genoemd. Het vorige tijdperk was het zogenaamde Holoceen, dat ongeveer 12.000 jaar geleden begon en gekenmerkt werd door de aanwezigheid van relatief stabiele klimaatomstandigheden die voor…

Lees meer

Mohammedcartoons en de urgentie van de hervorming van omgang met religieuze teksten

De onthoofding van de Franse leraar Samuel Paty en de terreuraanslag in Nice, die drie mensen het leven kostte, hebben het debat over de Mohammedcartoons in Europa opnieuw een dramatische wending gegeven. Deze zorgwekkende ontwikkelingen doen mensen zich opnieuw de eeuwige twee vragen stellen: is de islam verenigbaar met Europese normen en waarden en is…

Lees meer

Hoe politici de democratische vorming op scholen ondermijnen

Een van mijn collega’s in Rotterdam is ondergedoken naar aanleiding van dreigementen via social media. Er ontstond onenigheid met leerlingen over een cartoon die aan een prikbord hing in zijn lokaal. Vervolgens begint het grote circus van media en politiek en wordt het debat over burgerschapsvorming in het onderwijs gekaapt. Ik stel me een docent…

Lees meer

Religie en rampspoed in laatantieke Joodse parabels

“Dat is een reden om extra op de rem te trappen …” Tijdens de persconferentie op 3 november drukte minister Hugo de Jonge beeldend uit hoe we de hoeveelheid besmettingen met het COVID-19 virus omlaag moeten krijgen. Met het beeld van de rem suggereert hij dat we in een snelle, misschien wel onbestuurbare auto zitten:…

Lees meer

Het coronavirus en de scheiding van kerk en staat

Onderzoeksmasterstudent Tim Bouwhuis heeft in een blogpost de recente ophef beschreven over een kerk in Staphorst waar honderden gelovigen bij elkaar kwamen om een dienst bij te wonen en samen te zingen. In ontkerkelijkt Nederland, waar zeker de helft van de burgers geen religie aanhangt en de overweldigende meerderheid, 80 procent, zelden of nooit een…

Lees meer

Hoe Utrecht een belangrijke impuls heeft gegeven aan modern islamitisch denken

Tien jaar geleden overleed een grote, ja wereldberoemde islamitische intellectueel die diepe sporen heeft achtergelaten in Utrecht. “Mijn grootste huiver is dat men in Europa mij beschouwt en behandelt als een islamcriticus,” zo noteert de New York Times in haar necrologie over Nasr Hamid Aboe Zaid. “Dat ben ik niet. Ik ben een onderzoeker.” Aboe…

Lees meer

De Heer zit weer op Solder

Er tekende zich een begin af van iets zeldzaams: een opstand van buurtbewoners, historici, erfgoedliefhebbers, religiewetenschappers en volk van nog veel meer pluimage. Zij zouden licht werpen op een kennelijk onvoldoende bekend effect van de reformatiegeschiedenis: de langdurige achterstelling van katholieken, met in het kielzog van deze aandacht de verhalen van religieuze minderheden als de…

Lees meer

Religie in tijden van corona

Wat heeft een virus met religie te maken? Niets. Een virus is een biologisch verschijnsel. Het is niet religieus. Het heeft geen identiteit. Het houdt zich niet aan voorschriften anders dan die door het eigen genetische programma zijn bepaald en geeft zich niet over aan rituelen. Maar dan…. ‘Pray like Jesus but wash your hands…

Lees meer

‘Never let a good crisis go to waste’

Dit weekend overviel me een drukkend gevoel op de borst, dat, bij afwezigheid van fysieke hartklachten, niet anders was te duiden dan acute stress. Een milde paniekaanval. Toch was het geen angst die me trof, of overwerktheid, neen, de symptomen stemden overeen met wat ik na een reorganisatie ervoer als machteloosheid. Laten we wel wezen:…

Lees meer

“If you can help, then do it!” Discussions of Health and Medicine in Late Antique Religious Communities

As the ongoing coronavirus pandemic aptly illustrates, health and medicine are concerns not only for the individual, but for the community and the environment within which he or she lives. Our lives are bound up with one another and depend on the mutual aid and care of the friends, family, doctors, nurses, and many others…

Lees meer

The media ecologies of Shia clergy: a short reflection on the co-evolution of religion and media in nineteenth-century Iran

We often assume that religions are shaped on the basis of ideas: about the world, about humans and their relations to that world. In a similar vein, we might compare the different world religions in terms of their ideational bases. For example, we might hasten to think that Islam and Zoroastrianism are different by virtue…

Lees meer

Van Bijbelkennis naar verlicht vermaak

Jeugdboeken, dat wil zeggen: boeken die bestemd zijn voor kinderen en jongeren, en die zij voor hun plezier zelf lezen, verschijnen pas tegen het eind van de achttiende eeuw. In de tijd daarvoor bestond hun leesvoer uit school- en lesboeken en uit lectuur die ook voor volwassenen bestemd was, zoals bijvoorbeeld de krant. Oude schoolboekjes…

Lees meer

De zegen van religieus ongeletterd zijn

Het is een grote zorg voor religiewetenschappers: de kennis van religie in moderne samenlevingen zoals Nederland neemt steeds verder af. Hoewel religie zeker niet is verdwenen, weten maar weinig mensen echt veel over de geschriften, rituelen en feestdagen die belangrijk zijn voor christenen, moslims, joden en andere gelovigen. Dit gedeelde gebrek aan kennis wordt doorgaans…

Lees meer

Nieuwe moslima’s in Nederlandse media en journalistiek

Bekering van niet-moslims naar islam roept vandaag de dag allerlei reacties en emoties op, variërend van verbazing, twijfel, bezorgdheid en vijandigheid. Dit is terug te zien in Nederlandse media en journalistiek. Alleen al sinds 2005 werden nieuwe moslims in beeld gebracht door heel wat documentaires, series, reportages en talkshows uitgezonden door de publieke omroepen. Een…

Lees meer

Bekering naar het Jodendom: vertellingen in Westerse media en cultuur

Religieuze veranderingen vinden plaats op allerlei manieren, op zowel grote als kleine schaal. Denk maar aan de opkomst van nieuwe religieuze tradities en bewegingen doorheen de geschiedenis, die invloed hebben op collectieve manieren van denken en leven. Maar denk ook aan religieuze transformatie op individueel vlak. Een goed voorbeeld daarvan is bekering, waarbij het individu…

Lees meer

Smelling Sacred Spaces: Pilgrimage Practices and Olfactory Experiences in Early Islam

Pilgrimage (in Arabic, hajj) is one of the canonical five pillars of Islam, the collection of practices and beliefs understood to be foundational for all Muslims. Testimony to Muslims performing the hajj to Mecca is available from very early in Islamic history: it is described as “a duty owed to God by people who are…

Lees meer